|
Polsko-niemieckie seminarium filmowe dla młodzieży i studentów
“Historie w biografii – Tadeusz Smreczyński”
9.05.-15.05.2010, MDSM Oświęcim
Grupa docelowa 8 uczestników z Polski i 8 uczestników z Niemiec zainteresowanych narracją filmową. Umiejętności z zakresu sztuki wideo nie są wymagane.
Uczestnicy z Polski i Niemiec zajmują się w ramach seminarium „Historie w biografii – Tadeusz Smreczyński” biografią Tadeusza Smreczyńskiego; na pierwszym planie znajduje się rozmowa ze świadkiem wydarzeń.
Tadeusz Smreczyński,
urodził się w 1924 r. w Zatorze koło Oświęcimia. Dziadek, a później ojciec piastowali funkcję burmistrza miasta. Tadeusz uczęszczał do Gimnazjum im. Konarskiego w Oświęcimiu, później przeniósł się do Krakowa. Podczas okupacji został wywieziony na roboty przymusowe do Saksonii. Udało mu się stamtąd zbiec. Po półrocznej nauce w Gimnazjum im. Nowodworskiego w Krakowie przeniósł się do rodzinnej miejscowości. Tu zajął się pomocą tym, którzy przekraczali granicę Generalnej Guberni. Rozprowadzał konspiracyjne gazetki. Końcem 1943 r. aresztowany i osadzony w mysłowickim więzieniu. W maju 1944 r. deportowany do KL Auschwitz. Wyrokiem sądu doraźnego skazany na pobyt w obozie. Przydzielony został do komanda budującego schrony, później do układania kostki brukowej i kopania rowów wzdłuż Wisły. W lipcu wywieziony do obozu Mauthausen. Pracował w zakładach metalurgicznych w Linzu. Po wojnie powrócił do kraju, zdał maturę w oświęcimskim gimnazjum, ukończył medycynę w Krakowie.
Punktem wyjścia do scenariusza, który zostanie przygotowany wspólnie w polsko-niemieckich grupach będą osobiste pobudki, motywacje i biografie uczestników, które skłoniły ich do zajęcia się tą specyficzną tematyką. W ten sposób uczestnicy zbudują relację z biografią Tadeusza Smreczyńskiego, co umożliwi im poszerzenie perspektyw oraz doświadczenie procesu przenikania historii do wszystkich obszarów życia.
Seminarium odbywa się z tłumaczeniem konsekutywnym.
Celem seminarium jest umożliwienie młodym osobom konfrontacji z miejscem Auschwitz i Oświęcim oraz ich historią. W tym sensie obok biografii Tadeusza Smreczyńskiego na pierwszym planie znajdą się także osobiste biografie uczestników. To powinno umożliwić uczestnikom wyostrzenie percepcji i uwrażliwienie na aktualną „sytuację przejściową” - wkrótce rozmowy z osobami, które przeżyły niemieckie obozy koncentracyjne nie będą już możliwe. W ramach seminarium po raz pierwszy powstanie dokument filmowy, dotyczący Tadeusza Smreczyńskiego. Do tej pory nie powstała żadna publikacja jemu poświęcona. Seminarium odbywa się świadomie w kontekście polsko-niemieckim, co stwarza uczestnikom szansę spotkania oraz pracy w zespole międzykulturowym, jak również wspólne poznanie się w odniesieniu do różnorodnej socjalizacji i ich biografii. Poprzez spotkanie seminarzyści doświadczą podobieństw i różnic kulturowych. Kolejno, poprzez wspólnie stworzony film dokumentalny naświetlone zostaną perspektywy, zawierające w sobie równocześnie historię uniwersalną, jak również historie osobiste.
Na początku seminarium uczestnicy zwiedzą wspólnie teren byłego obozu koncentracyjnego Auschwitz I oraz teren byłego obozu zagłady Auschwitz-Birkenau II. Podczas kolejnych dni programu w ramach rozmów, które będą tłumaczone z j. polskiego na j. niemiecki Tadeusz Smreczyński opowie o swoim życiu oraz pobycie w obozie koncentracyjnym KL Auschwitz. Następnie każdy uczestnik w oparciu o własną biografię wypracuje indywidualny sposób dotarcia do biografii Tadeusza Smreczyńskiego. Wspólnie zostaną rozwinięte główne tematy poszczególnych sekwencji filmu. W polsko-niemieckich zespołach zostaną nagrane sceny z wywiadu z Tadeuszem Smreczyńskim oraz własne sceny, które zostaną zmontowane jako film wideo. Efektem seminarium będzie piętnastominutowy film, o którego treści zdecydują sami uczestnicy; artysta plastyk Thorsten Streichardt ukierunkuje pod względem artystycznym realizację pomysłów uczestników oraz udzieli technicznego wsparcia. Ewaluacja Każdy dzień programu kończy dyskusja podsumowująca, której celem jest refleksja i komentarz dot. przebiegu dnia. Dyskusje powinny umożliwić bieżącą ewaluację i moderację seminarium. Na końcu seminarium uczestnicy zostaną poproszeni o wypełnienie ankiet ewaluacyjnych. 1. Zainteresowanie historią II. Wojny Światowej, perspektywą stosunków polsko-niemieckich oraz indywidualną biografią jako punktem wyjścia do uniwersalnej historiografii 2. Zainteresowanie wypróbowaniem nowych metod warsztatowych (film) 3. Wiek: 18-26 lat 4. Koszt uczestnictwa: 200 PLN - uczestnicy z Polski, 120 Euro - uczestnicy z Niemiec 5. Zwrot kosztów podróży dla uczestników z Niemiec wg stawek Polsko-Niemieckiej Współpracy Młodzieży Program zostanie zrealizowane we współpracy z Towarzystwem Opieki nad Oświęcimiem (TONO). Anna Meier:
Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.
(zastępca kierownika Działu Pedagogicznego w MDSM Oświęcim) Thorsten Streichardt :
Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.
(artysta plastyk ) Zgłoszenie i info: Anna Meier:
Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.
Polsko-niemieckie seminarium filmowe dla młodzieży i studentów
“Historie w biografii – Tadeusz Smreczyński”
Program
Przyjazd uczestników
12.30 Obiad
13.30 Wprowadzenie do działalności MDSM, Spotkanie zapoznawcze
14.30 Otwarcie seminarium: oczekiwania uczestników
Osobiste motywacje do udziału w seminarium
Prezentacja warsztatów - tematy, cele i metody
Wprowadzenie: wideo – wybiórcze spojrzenie lub: Ty widzisz coś, czego ja nie widzę
18.30 Kolacja
08.00 Śniadanie
09.30 Przejście do Muzeum
10.00 Oprowadzanie po terenie byłego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz
13.30 Obiad
14.45 Odjazd do Muzeum Birkenau
15.00 Oprowadzanie po terenie byłego obozu koncentracyjnego zagłady Auschwitz-Birkenau II
19.00 Kolacja
20.00 Dyskusja podsumowująca
08.00 Śniadanie
09.30 – 10.30 „Biografia Tadeusza Smreczyńskiego” - przygotowanie do rozmowy ze świadkiem wydarzeń
11.00 Rozmowa z Tadeuszem Smreczyńskim
13.00 Obiad
15.00 – 16.00 „Burza mózgów“ dot. scenariusza
16.00 – 17.00 Przedstawienie własnych pomysłów
17.00 Wybór 4 głównych tematów do sekwencji filmowych oraz podział na cztery polsko-niemieckie zespoły filmowe. Praca nad scenariuszem, szkic do storyboards
19.00 Kolacja
Zakończenie pracy nad storyboards
08.00 Śniadanie
09.00 Wywiad pierwszego zespołu z Tadeuszem Smreczyńskim w MDSM (45min.)
10.30 Wywiad drugiego zespołu z Tadeuszem Smreczyńskim w MDSM (45min).
12.00 Obiad
14.00 Wywiad trzeciego zespołu z Tadeuszem Smreczyńskim w MDSM (45min.)
15.30 Wywiad czwartego zespołu z Tadeuszem Smreczyńskim w MDSM (45min.)
Przegląd materiału wideo w trzech grupach
19.00 Kolacja
20.00 Dalszy przegląd materiału wideo
08.00 Śniadanie
8.30 Wyjazd do Krakowa
10.00 Zwiedzanie miasta Kraków
13.00 Wspólny obiad
Czas wolny, indywidualne zwiedzanie miasta
18.00 Powrót
19.30 Kolacja
08.00 Śniadanie
09.00 Uzupełniające nagrania audio i wideo
13.00 Obiad
14.00 Wstępny montaż pojedynczych sekwencji w małych grupach
20.30 Wieczór dwóch kultur ze specjalnościami typowymi dla obu krajów – przygotowują uczestnicy seminarium
08.00 Śniadanie
9.00 – 13.00 Montaż sekwencji
13.00 Obiad
14.00 Wewnątrzgrupowa prezentacja wstępnie zmontowanego materiału
14.30 Podsumowanie seminarium i pożegnanie
„Historie w biografii” – Tadeusz Smreczyński
Celuloidowy pomnik*
W dniach od 9 do 15 maja 2010 roku w Międzynarodowym Domu Spotkań Młodzieży w Oświęcimiu po raz trzeci odbyło się seminarium pt. „Historie w biografii”. W warsztatach trwających tydzień wzięła udział młodzież z Polski i Niemiec, aby pod bacznym okiem referentki MSDM w Oświęcimiu oraz artysty plastyka z Berlina uwiecznić w celuloidzie wspomnienia Tadeusza Smreczyńskiego – więźnia byłego niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz. To tak jak wyścig z czasem, bowiem z każdym rokiem ubywa naocznych świadków tamtych wydarzeń, o których tylko oni sami mogą nam opowiedzieć. W końcu ucichnie ostatni głos tego żywego świadectwa historii. Bohaterami naszej serii filmów dokumentalnych są świadkowie okropnej zbrodni przeciwko ludzkości, której doświadczyli na własnej skórze i przed którą nas w ostatnich dziesięcioleciach usilnie ostrzegali, by coś podobnego nigdy więcej nie miało miejsca. Celem uwiecznienia owego ostrzeżenia oraz, aby przesłanie tych ludzi pozostało wiecznie żywe, młodzież spotyka się w Oświęcimiu wznosząc dla nich pomnik – celuloidowy pomnik. Tym samym nie powstaje jednak zwykły film dokumentalny. Młodzież dysponuje podczas prac nad scenariuszem nieograniczoną swobodą i wsparciem artysty, aby stworzyć film pozbawiony uprzedzeń czy stereotypów i nakręcić go tak, żeby trafić do serc ich rówieśników.
Z tego względu punktem wyjścia dla filmu był sposób postrzegania młodzieży niemieckiej i polskiej co do wypracowania wspólnego scenariusza filmowego, pytań stawianych Tadeuszowi Smreczyńskiemu, wyboru fotografii niosących określone wrażenia i uczucia, w końcu montażu poszczególnych scen, które wybrano i nakręcono w trzech polsko-niemieckich grupach, tak jak to już miało miejsce podczas dwóch seminariów poświęconych biografii Józefa Paczyńskiego( w 2008 roku) czy Zofii Łyś( w 2009 roku). Młodzież zajmowała się podczas kręcenia filmu nie tylko reżyserią, lecz także odpowiadała za montaż i wybór scen. Dzięki temu powstało świadectwo wzruszającego spotkania ze wspaniałym człowiekiem jakim jest Tadeusz Smreczyński.
Na początku grupa seminaryjna zwiedziła miejsce pamięci Auschwitz-Birkenau ze szczególnym naciskiem na blok 11, wychodząc tym samym od biografii Tadeusza Smreczyńskiego, którego Gestapo aresztowało końcem 1943 roku. Do 26.05.1944 roku przetrzymywano go w więzieniu w Mysłowicach. Następnie wyrokiem sądu doraźnego został on skazany na karę więzienia w bloku 11. KL Auschwitz. Po raz pierwszy spotkanie z Tadeuszem Smreczyński odbyło się w audytorium szacownego Domu Polonii w Krakowie. Właśnie tam młodzież poznała bohatera naszej ostatniej części Historii w biografii –Tadeusza Smreczyńskiego, który opowiedział im historię swego życia. Następnego dnia Tadeusz Smreczyński, który ukończył przedwojenne Gimnazjum im. Stanisława Konarskiego w Oświęcimiu, gdzie też po wojnie zdał maturę, gościł w MDSM w Oświęcimiu. Młodzież w zespołach polsko-niemieckich nakręciła wywiady korzystając z samodzielnie opracowanego przewodnika poświęconego przeprowadzaniu wywiadów. Przewodnik ten opracowany został przez nich na podstawie wrażeń po pierwszej rozmowie z panem Smreczyńskim.
Na koniec dokonano przeglądu materiału filmowego oraz dyskutowano na temat scen i wypowiedzi szczególnie ważnych dla młodzieży i tych, które powinny znaleźć się w 15 minutowym filmie. Spotkanie, a nade wszystko wypowiedzi Tadeusza Smreczyńskiego, głęboko poruszyły młodzież. Empatia, którą im okazał, pozwalająca niejako osobiście uczestniczyć i doświadczyć jego straszliwych przeżyć, wspomnień, przemyśleń, refleksji - nie tylko tych z czasów obozowych lecz także tych z dzieciństwa i obecnych - wywarła na wszystkich duże wrażenie. Trudno jak gdyby nigdy nic odpowiadać na pytania dotyczące chwil bolesnych i przeszłości, która jak cień na nowo przewija się przed oczami. Młodzi filmowcy byli tym bardziej wdzięczni, że mieli okazję spotkać się z Tadeuszem Smreczyńskim. Również to seminarium pokazało, jak wielką rolę odgrywa właśnie w ramach seminarium konfrontacja z historią świadków tamtych zdarzeń, zarówno biograficzna jak i ta w historycznym kontekście z uwzględnieniem odpowiedniego traktowania tych, którzy przeżyli, sposobu pojmowania ich roli w uderzająco odmiennych społeczeństwach powojennej Polski jak i powojennych Niemiec. Równie ważne jest opracowanie pierwszego spotkania, stworzenie miejsca dla refleksji uczestniczek i uczestników oraz zadbanie o odpowiednią atmosferę w czasie pracy. Dla większości uczestników seminarium to było pierwszym spotkaniem z ocalałym więźniem obozu koncentracyjnego.
Decydującą rolę dla młodzieży odegrały zatem poświęcony im czas i wsparcie udzielone przez opiekunów, które pozwoliło przezwyciężyć barierę psychiczną, pomogło - oniemiałym czasami przy tym pierwszym spotkaniu z przeszłością - znaleźć słowa lub obrazy mogące wyrazić pytania rodzące się w niejednej młodzieńczej duszy.
Publikacja wszystkich trzech filmów pt. Historie w biografii powstałych od 2008 do 2010 roku planowana jest latem. Filmy zostaną umieszczone na jednej płycie DVD, łącznie z uzupełnieniami i objaśnieniami, które miejmy nadzieję zachęcą do dalszych projektów tego typu.
*sztuczne tworzywo termoplastyczne stosowane do produkcji zabawek, galanterii i błon fotograficznych.
Tadeusz Smreczyński,
urodził się w 1924 r. w Zatorze koło Oświęcimia. Dziadek, a później ojciec piastowali funkcję burmistrza miasta. Tadeusz uczęszczał do Gimnazjum im. Konarskiego w Oświęcimiu, później przeniósł się do Krakowa. Podczas okupacji został wywieziony na roboty przymusowe do Saksonii. Udało mu się stamtąd zbiec. Po półrocznej nauce w Gimnazjum im. Nowodworskiego w Krakowie przeniósł się do rodzinnej miejscowości. Tu zajął się pomocą tym, którzy przekraczali granicę Generalnej Guberni. Rozprowadzał konspiracyjne gazetki. Końcem 1943 r. aresztowany i osadzony w mysłowickim więzieniu. W maju 1944 r. deportowany do KL Auschwitz. Wyrokiem sądu doraźnego skazany na pobyt w obozie. Przydzielony został do komanda budującego schrony, później do układania kostki brukowej i kopania rowów wzdłuż Wisły. W lipcu wywieziony do obozu Mauthausen. Pracował w zakładach metalurgicznych w Linzu. Po wojnie powrócił do kraju, zdał maturę w oświęcimskim
gimnazjum, ukończył medycynę w Krakowie.
Anna Meier
Tłumaczenie: Sławomir Koper
|
