Aktualności

Café Auschwitz

O książce „Café Auschwitz” w MDSM

spotkanie z Dirkiem Braunsem Książka o intrygującym tytule „Café Auschwitz” niemieckiego pisarza i dziennikarza Dirka Braunsa nie ukazała się jeszcze w Niemczech. W czerwcu została wydana po polsku.

– Papież, Wałęsa i Auschwitz: to trzy rzeczy, które współcześnie kojarzą się z Polską – mówił dr Joachim Russek podczas dyskusji wokół książki, która odbyła się 5 lipca w Międzynarodowym Domu Spotkań Młodzieży w Oświęcimiu. Zastanawiał się, czy temat, który podejmuje autor, nie jest już w literaturze wyeksploatowany. Autor tłumaczył: – W literaturze są pewne tematy, które, choć może wydają się wyeksploatowane, trzeba podejmować, jakby mówiło się o nich po raz pierwszy.

– Ta książka nie jest też dla mnie tylko książką o przyjaźni polsko-niemieckiej. To jest chyba przede wszystkim książka o pamięci. A może nawet o pamięciach – mówił dr Russek. – Fragment książki, w którym byli więźniowie kłócą się o cyklon B, jest przekonującym dowodem, że każdy ma swoją pamięć o Auschwitz.

Ksiądz doktor Manfred Deselaers z Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu przyznał, że woli czytać wspomnienia niż opowiadania. Dlatego był początkowo sceptyczny, czytając książkę Braunsa. Dodał jednak, że w tej książce chodzi o coś innego – nie o dokumentację, lecz o szukanie zrozumienia tego świata poprzez postać Janusza, byłego więźnia KL Auschwitz. – To rozumienie jest ważne, by lepiej zrozumieć nasz świat. Ta dyskusja o cyklonie B, ten konflikt między więźniami – jest dla mnie wspaniałym opisem, co znaczy Auschwitz dla byłych więźniów. I to się autorowi bardzo udało – mówił Deselaers.

– Dla mnie – wyznał autor – ta powieść jest mieszanką prawdy i fikcji i musiała taka być. Pisałem tę książkę przez dwa lata. W pewnym momencie stwierdziłem, że czysta dokumentacja mi nie wystarczy – że są mi potrzebne pewne zabiegi literackie, bym mógł lepiej przedstawić moją opowieść. Jednak postacie w książce mają swoje pierwowzory, wydarzenia w niej zawarte nawiązują do autentycznych historii.

Esesman z ludzką twarzą

– Gdy przygotowywałem tę książkę, spotkałem się w Niemczech z wieloma byłymi esesmanami. Było to dla mnie bardzo interesujące doświadczenie. Pewnego dnia, niezapowiedziany, zadzwoniłem do mieszkania byłego esesmana. Ten, pomimo że spodziewał się gości, zaprosił mnie do swojego gabinetu. Jego rodzina czekała na gości w drugim pokoju, ciasto i kawa stały na stole. Widziałem, jak bardzo rodzina stara się uchronić mężczyznę przed nieprzyjemnymi pytaniami, nie chce, by ktoś zakłócił spokój jemu i domownikom. W pewnym momencie, gdy zacząłem zadawać mężczyźnie niewygodne pytania, on padł przede mną na kolana i poprosił o wybaczenie. Mnie poprosił o wybaczenie… To pokazuje, że sprawcy też mogą być ludzcy.

– Byli ludzcy esesmani – mówiła Zofia Posmysz – Nie było ich wielu, ale byli. Trzeba w nich tylko było to człowieczeństwo odnaleźć.

Kyrie eleison

Punktem wyjścia powieści Braunsa jest spotkanie Alexa z Januszem – mówił ksiądz doktor Deselaers.
Auschwitz było zniszczeniem relacji, a odbudowa, leczenie tych relacji odbywa się poprzez spotkanie ofiar z katami.

– W rozdziale „Kyrie eleison” pastor w pewnej małej niemieckiej miejscowości zadaje byłemu esesmanowi modlitwę „Panie zmiłuj się nade mną” – dodał ksiądz dr Deselaers – Jednak nie chodzi tylko o to, by prosić: „Panie, zmiłuj się nade mną”, ale też: „Ty zmiłuj się nade mną”.

W debacie poświęconej książce wzięli udział ks. dr Manfred Deselaers z Centrum Modlitwy i Dialogu w Oświęcimiu, dr Joachim Russek z Centrum Kultury Żydowskiej w Krakowie, Zofia Posmysz, pisarka, była więźniarka KL Auschwitz oraz Dirk Brauns, pisarz, korespondent niemieckich mediów w Polsce. Fragmenty powieści przeczytał znakomity aktor Teatru im. J. Słowackiego w Krakowie, Grzegorz Łukawski. Spotkanie zostało zorganizowane przez Międzynarodowy Dom Spotkań Młodzieży oraz Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu we współpracy z Fundacją Konrada Adenauera, Fundacją Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz Wydawnictwem Akcent.

Zofia Matejewska

Fundusz Neumannów

SZANSA NA STYPENDIUM

XVIII edycja konkursu
"Stypendium dla najzdolniejszych"

Wyniki