Jednostka wobec zbrodni

Konferencję otworzył wykład prof. Andrzeja Zolla.
To tutaj doszło do najbardziej brutalnego podeptania praw podstawowych, doszło do zanegowania prawa do życia setek tysięcy, tylko z tego powodu, że byli członkami określonego narodu w pojęciu etnicznym lub obywatelami państw okupowanych przez niemieckich nazistów - powiedział były Rzecznik Praw Obywatelskich.
Uważam, że nie ma lepszego miejsca, gdzie o prawach człowieka należy debatować. Bliskość okrutnej zbrodni pokazuje, że nie są to debaty oderwane od rzeczywistości, a podnoszenie problemu praw człowieka i uświadamianie sobie zagrożeń, jakie dla tych praw występowały i występują, nadal ma znaczenie praktyczne. Umiejętność rozpoznawania zagrożenia, wyczulenie na niebezpieczne dla praw człowieka ideologie, musi stać się właściwością kolejnych pokoleń – podkreślił.

Adam Bodnar, wiceprezes Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, zwrócił uwagę na poważne zagrożenie:
Zgodnie z doktryną, prawa człowieka dzielą się na te, które mogą być ograniczane oraz te, które mają charakter absolutny i w żadnych okolicznościach nie mogą być ograniczane. Do tych ostatnich należy przykładowo zakaz tortur, czy prawo do życia, tam gdzie nie stosowana jest kara śmierci. Niestety widzimy, że dogmat absolutnego charakteru tych praw został zakwestionowany.

O znaczeniu edukacji nie tylko o Auschwitz i Holokauście, ale i innych zbrodniach ludobójstwa mówiła dr Alicja Bartuś, przewodnicząca Zarządu Fundacji MDSM.
Ucząc o Holokauście słyszę często pytanie, szczególnie od młodych ludzi: po co to robimy? Nad tym pytaniem unosi się wniosek: to przeszłość, trzeba żyć dalej. Z oczywistych względów nie zgadzam się z takim rozumowaniem. Jestem jednak przy tym świadoma, iż jest ono dość powszechne. Po latach doświadczeń żywię przekonanie, że nie wystarczy samo przekazywanie informacji. Edukacja musi zawierać w sobie - oprócz dawki rzetelnej wiedzy - coś na kształt szczepionki przeciwko złu.

Na rolę, jaką odgrywa na tym polu Miejsce Pamięci Auschwitz, wskazał Andrzej Kacorzyk, dyrektor Międzynarodowego Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście.
W Muzeum z oczywistych przyczyn skupiamy się przede wszystkim na edukacji dotyczącej historii obozu Auschwitz, odsuwając na nieco dalszy plan takie kwestie, jak inne zbrodnie ludobójstwa. Są one jednak bardzo istotne, dlatego tak ważna jest dla nas współorganizacja takich konferencji. Możemy tu traktować historię Auschwitz jako punkt wyjścia do rozważań w znacznie szerszym historycznym, czy społecznym kontekście - podkreślił.

Dr Piotr Setkiewicz z Działu Historycznego PMA-B opisał, co mieszkający wokół niemieckiego obozu wiedzieli na temat zbrodni dokonywanych tam przez SS i jak się zachowywali.
Polacy pochodzący z Oświęcimia i okolicznych wiosek, ale też robotnicy z niemieckich firm, przynależeli do grupy „obserwatorów”, lecz ich zachowanie trudno nazwać obojętnym – powiedział.
Jedni angażowali się w działalność zorganizowanego ruchu oporu lub samodzielnie starali się pomagać więźniom. Inni w różnym stopniu stali się beneficjantami reżimu. Większość jednak zachowywała się biernie, z czego jednak nie powinno się czynić zarzutu. Zachowania determinował strach przed donosicielami i ogólna atmosfera bezprzykładnego terroru panująca w pobliżu Auschwitz.

Postać wybitnego Polaka, Jana Karskiego, przybliżył jego biograf, prof. Andrzej Żbikowski. Wielkie poruszenie wywołał wykład prof. Jana Grabowskiego, który zacytował obszerne fragmenty pamiętnika 12-letniej Melanii, Żydówki uratowanej przez polską rodzinę. Wielu uczestników konferencji było zaszokowanych zapiskami dziewczynki, które jednakowoż dobrze oddają skomplikowaną rzeczywistość czasów wojny.

Dopełnieniem tematyki Holokaustu stało się wystąpienie psychiatry dr Krzysztofa Szwajcy. Omówił on następstwa traumy wojennej zarówno dla uczestników wydarzeń, jak i dla następnych pokoleń.

Prof. Wiesław Kozub-Ciembroniewicz wprowadził uczestników konferencji w słabiej znaną tematykę faszyzmu we Włoszech.

Obok naukowców w konferencji wzięli udział przedstawiciele organizacji działających bezpośrednio w strefach konfliktów zbrojnych. Marek Krupiński, dyrektor generalny UNICEF Polska, opowiedział o dzisiejszej sytuacji dzieci, skupił się zwłaszcza na Haiti, skąd właśnie wrócił. Draginja Nadażdin, szefowa Amnesty International Polska, podkreślała odpowiedzialność państw za handel bronią. Dr Alicja Bartuś przybliżyła sylwetki trzech kobiet oskarżonych w XX wieku o zbrodnię ludobójstwa. Z tematem bohaterów i antybohaterów podczas wojny na Bałkanach zmierzyli się Dominika Ćosić i Jan Piekło, mający osobiste doświadczenia związane z tym konfliktem.

W tym roku znaczna część konferencji poświęcona była zbrodniom komunizmu. Prof. Mariusz Wołos przypomniał wciąż zbyt mało znaną nawet w Polsce „Operację polską” NKWD z 1937 roku. Próbę spojrzenia na sytuację jednostki w okresie stalinowskim podjął w bogatym w przykłady wykładzie prof. Jacek Chrobaczyński.

Organizatorami Konferencji byli: Fundacja na rzecz MDSM, Międzynarodowe Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście w PMA-B oraz Fundacja Pamięci Ofiar Zagłady Auschwitz Birkenau.
Wsparcia od lat projektowi udziela Fundacja Róży Luksemburg.

stopka

Fundusz Neumannów

SZANSA NA STYPENDIUM

XVIII edycja konkursu
"Stypendium dla najzdolniejszych"

Wyniki