DROGI WOLNOŚCI

– AKADEMIA NA (PERY)FERIACH
25 LAT DOBREGO SĄSIEDZTWA – JAK POLSKA I NIEMCY RADZĄ SOBIE ZE WSPÓŁCZESNYMI WYZWANIAMI
POLSKO-NIEMIECKIE SYMPOZJUM DLA MULTIPLIKATORÓW SPOTKAŃ POLSKO-NIEMIECKICH (WOLNY NABÓR)
Termin:
06.08.-12.08.2016, MDSM Oświęcim i MDSM Krzyżowa
(transfer Oświęcim – Krzyżowa zapewniony przez organizatorów)
Organizatorzy:
MDSM Oświęcim, Fundacja „Krzyżowa” dla Porozumienia Europejskiego
Info:
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

25 LAT DOBREGO SĄSIEDZTWA – JAK POLSKA I NIEMCY RADZĄ SOBIE ZE WSPÓŁCZESNYMI WYZWANIAMI

Pod takim tytułem już po raz czwarty odbyło się w Międzynarodowym Domu Spotkań Młodzieży w Oświęcimiu międzypokoleniowe sympozjum „Drogi wolności. Akademia na peryferiach” poświęcone polskim i niemieckim drogom ku wolności. Celem tego projektu - którego koncepcję wypracowali wspólnie przedstawiciele zarządów, dyrekcji oraz działów edukacyjnych Fundacji na Rzecz Międzynarodowego Domu Spotkań Młodzieży w Oświęcimiu i Fundacji "Krzyżowa" dla Porozumienia Europejskiego – jest spotkanie polskich i niemieckich reprezentantów różnych generacji i wspólne przejście zawiłymi powojennymi ścieżkami wolności i zniewolenia.

Obchodzona w tym roku 25. rocznica podpisania 17.06.1991 r. Traktatu między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy skłoniła uczestników sympozjum do głębszej analizy polsko-niemieckich relacji w ostatnim dwudziestopięcioleciu i zastanowienia się, jak Polska i Niemcy radzą sobie ze współczesnymi wyzwaniami. Podczas siedmiu dni projektu, realizowanego najpierw w Oświęcimiu, a następnie w Krzyżowej, uczestnicy z Polski i Niemiec rozważali znaczenie Traktatu na płaszczyźnie politycznej, społecznej i gospodarczej.

Rozpoczynając projekt w Oświęcimiu nie można było jednak pominąć najbardziej bolesnego w historii nowożytnej okresu stosunków polsko-niemieckich: II wojny światowej i jej skutków. Uczestnicy sympozjum zgodnie przyznali, że wizyta w Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau była istotnym elementem programu i punktem wyjścia do dyskusji na temat polsko-niemieckich relacji. Jej pogłębieniem było spotkanie z Janem Kapłonem, pracownikiem Działu Zbiorów, i rozmowa na temat roli Miejsca Pamięci w stosunkach między Polską a NRD i RFN. Poruszono kwestię pierwszych niemieckich grup studyjnych w Auschwitz, zaangażowania byłych więźniów (w szczególności Tadeusza Szymańskiego) w pracę z niemieckimi wolontariuszami, wsparcia finansowego płynącego z Niemiec oraz aktualnej współpracy Muzeum z niemieckimi podmiotami.

Ważnym aspektem polsko-niemieckich relacji przed rokiem 1991 było powstanie Międzynarodowego Domu Spotkań Młodzieży, którego inicjatorami byli przedstawiciele niemieckiej organizacji Akcja Znaków Pokuty Służby dla Pokoju z siedzibą w Berlinie. Ten temat został pogłębiony podczas spotkania uczestników projektu z dyrektorem Domu Spotkań, Leszkiem Szusterem, który przybliżył ówczesną sytuację polityczną i zapoznał uczestników projektu z rolą i zakresem działań MDSM na tle stosunków polsko-niemieckich.

Dyskusja o aktualnej roli MDSM, szczególnie w obszarze edukacji, była doskonałym punktem wyjścia do analizy współczesnych wyzwań stojących przed Polską i Niemcami. Uczestniczący w projekcie studenci, nauczyciele, urzędnicy i przedsiębiorcy podjęli najpierw próbę samodzielnego ich zdefiniowania. Zgodnie ocenili, że mocną stroną polsko-niemieckich relacji jest wymiana kulturalna oraz wymiana młodzieży. Zmiany w tych obszarach były możliwe dzięki pracy „u podstaw” m.in. takich instytucji jak MDSM w Oświęcimiu czy MDSM w Krzyżowej oraz wsparciu ze strony rządów obu państw. Przyjęcie Polski do Unii Europejskiej zaowocowało - w opinii uczestników - ujednoliceniem standardów, zacieśnieniem współpracy gospodarczej, polepszeniem relacji społecznych oraz zmniejszeniem różnic w mentalności Polaków i Niemców. Jest jednak jeszcze wiele do zrobienia. Najbardziej istotnym obecnie wyzwaniem dla obu krajów jest kwestia niesienia pomocy uchodźcom. Nierozwiązany zostaje ciągle brak równowagi w nauczaniu języka polskiego w Niemczech w stosunku do nauczania języka niemieckiego w Polsce. Zagadnienie to zostało szerzej omówione podczas spotkania z Rafałem Bartkiem, przewodniczącym Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Niemców na Śląsku Opolskim. Dzięki zapisom w Traktacie mniejszość niemiecka w Polsce uzyskała prawo do nauczania języka niemieckiego i czyni ciągle starania, by poprawić jakość edukacji językowej. Ma również swoich reprezentantów w sejmie RP. Kolejnym priorytetem mniejszości jest powstanie analizy naukowej historii mniejszości niemieckiej po roku 1945.

Na zaproszenie Konsula Generalnego RFN w Krakowie uczestnicy sympozjum mieli możliwość spotkania się z Jerzym Millerem, który podzielił się swoim 25-letnim doświadczeniem w pracy w administracji na szczeblu wojewódzkim i centralnym, wielokrotnie podkreślając, jak ważne są dobre relacje sąsiedzkie, i przytaczając wiele przykładów sąsiedzkiej pomocy ze strony Niemiec. Analizując polsko-niemieckie relacje począwszy od Listu biskupów niemieckich w roku 1965, poprzez wizytę kanclerza RFN Willego Brandta w Polsce w roku 1986, pomoc humanitarną oraz wsparcie polskiego podziemia w czasie stanu wojennego i przyjęcie tysięcy polskich imigrantów po Mszę pojednania w Krzyżowej w 1989 roku i braterski uścisk Helmuta Kohla i Tadeusza Mazowieckiego uświadomił słuchaczom, jak duży wpływ na wzajemne relacje ma dobra wola i chęć współpracy. Nie inaczej było przez ostatnich 15 lat, kiedy to Niemcy wielokrotnie wspierali Polaków niosąc pomoc w czasie powodzi stulecia (1997) czy udzielając jej poparcia politycznego podczas negocjacji z Unią Europejską. Niemcy perfekcyjnie wykorzystali historyczną okazję do odbudowy swego autorytetu w oczach Polaków – powiedział Jerzy Miller – Pomagali nam budować odnowioną Polskę, będąc nauczycielem, przewodnikiem, adwokatem i lobbystą, partnerem i inwestorem. Teraz Europa stoi przed trudnymi wyzwaniami. Powinniśmy pomóc Niemcom we wspólnej budowie silniejszej Europy.

Jerzy Miller poruszył także kwestię uchodźców i zobowiązań Polski, jako pełnoprawnego członka UE oraz Polaków, jako narodu od wieków emigrującego i szukającego schronienia lub lepszego życia w innych krajach. Czy my, Polacy, którzy sami emigrujemy, mamy prawo zamknąć granicę przed imigrantami? Mamy prawo się bać, ale nie wolno nam zamykać się przed potrzebującymi pomocy.

Podpisanie Traktatu w 1991 roku otworzyło drogę do powstania wielu niemieckich instytucji w Polsce, m.in. Konsulatu Generalnego RFN w Krakowie. Kończący już swoją służbę Konsul Generalny dr Werner Köhler przybliżył uczestnikom projektu rolę i zakres działań konsulatu, poinformował również o innych niemieckich i polsko-niemieckich instytucjach w Krakowie.

Blok tematyczny poświęcony perspektywom dobrego sąsiedztwa Polski i Niemiec zamykał wykład dr Moniki Sus, w którym podsumowała ona główne wyzwania stojące przed Polakami i Niemcami.

Do niemieckiej historii Dolnego Śląska, nawiązał Rainer Sachs oprowadzając seminarzystów śladami polsko-niemieckiej kultury po centrum Wrocławia, dokładnie wyjaśniając polityczne, gospodarcze i społeczne skutki koligacji rodzin panujących na Śląsku oraz zmiany, jakie zaszły w mieście po roku 1945.

Bardzo ciekawym doświadczeniem dla uczestników projektu było spotkanie z Markiem Stanielewiczem, artystą grafikiem, w dawnej zajezdni MPK przy ul. Grabiszyńskiej, gdzie 26 sierpnia 1980 roku wybuchł strajk solidarnościowy. W tym miejscu narodziła się wrocławska „Solidarność”, ale również rozpoczęło się formowanie tożsamości współczesnego Wrocławia. Zajezdnia stała się symbolem tamtych wydarzeń. Obecnie powstaje tam Centrum Historii Zajezdnia, obiekt muzealno-wystawienniczy, w którym przedstawiona zostanie powojenna historia Wrocławia. Otwarcie wystawy już wkrótce.

Projekt zakończył się w Fundacji „Krzyżowa”, która jest swoistym symbolem polsko-niemieckiego pojednania. To tutaj 12 listopada 1989 roku Tadeusz Mazowiecki, pierwszy niekomunistyczny premier Polski i Helmut Kohl, kanclerz wchodzących na drogę zjednoczenia Niemiec, przekazali sobie podczas Mszy Pojednania znak pokoju, który stał się symbolicznym zamknięciem najtragiczniejszego rozdziału historii stosunków polsko-niemieckich. Według oceny uczestników projekt dostarczył im nie tylko nowej wiedzy i możliwość ciekawych spotkań w interesujących miejscach, ale zainspirował do nowych działań.

Uważam, że tego typu projekty są potrzebne. Mnie osobiście dają one siłę do działania. Udział w sympozjum „Drogi wolności” zrodził w mojej głowie kilka pomysłów, które (mam nadzieję) uda mi się zrealizować w przyszłości.

Intrygujące i bardzo wzbogacające wiedzę merytoryczną było spotkanie z Jerzym Millerem w Krakowie i oprowadzanie po Wrocławiu. Bardzo ciekawe było zwiedzenie Zajezdni przed jej otwarciem. Rzadka możliwość zobaczenia wystawy w trakcie jej tworzenia.

Spotkania i rozmowy polsko-niemieckie zapewniły mi większy poziom zrozumienia aktualnej sytuacji politycznej obu państw.

Projekt zrealizowany został dzięki wsparciu Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej, Fundacji na Rzecz Międzynarodowego Domu Spotkań Młodzieży w Oświęcimiu oraz Fundacji ,,Krzyżowa" dla Porozumienia Europejskiego. Partnerzy projektu: Kreisau-Initiative e.V., Konsulat Generalny RFN w Krakowie i Wrocławiu.

logotypy

Tekst: Olga Onyszkiewicz
Zdjęcia: Olga Onyszkiewicz, Dominik Kretschmann

Fundusz Neumannów

SZANSA NA STYPENDIUM

XVIII edycja konkursu
"Stypendium dla najzdolniejszych"

Wyniki