KULTURY PAMIĘCI

O II WOJNIE ŚWIATOWEJ I HOLOKAUŚCIE – WYZWOLENIE I KONIEC WOJNY: POLSKA, BIAŁORUŚ, NIEMCY
POLSKO-NIEMIECKO-BIAŁORUSKIE SEMINARIUM DLA STUDENTÓW I OSÓB ZAINTERESOWANYCH HISTORIĄ
Termin:
1. część: 02.12.-08.12.2019, MDSM Oświęcim, Warszawa
Organizatorzy:
MDSM Oświęcim, Pracownia Historii im. Leonida Lewina przy Mińskim Międzynarodowym Edukacyjnym Centrum im. Johannesa Raua/Białoruś, Bayrischer Jugendring (BJR) w Monachium/Niemcy, Agentur für Bildung – Geschichte, Politik und Medien e.V. w Berlinie/Niemcy, Katedra Studiów Interkulturowych Europy Środkowo-Wschodniej, Uniwersytet Warszawski/Polska
Info:
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Podsumowanie seminarium „Kultury pamięci o II wojnie światowej i Holokauście: Wyzwolenie i koniec wojny - Polska, Białoruś, Niemcy” Seminarium dla osób zainteresowanych historią i studentów

Po zakończeniu zimnej wojny i otwarciu archiwów w obrębie europejskich wspólnot pamięci umacniają się asymetrie i granice. Jak można je pokonać, a z podzielonej europejskiej pamięci uczynić integrującą i wspólną kulturę pamiętania? Podczas naszego międzynarodowego seminarium poddaliśmy pod dyskusję własne doświadczenia związane z recepcją II wojny światowej i Holokaustu w polskim, niemieckim i białoruskim społeczeństwie oraz rangę tego wydarzenia w prywatnej i narodowej kulturze pamięci, podejmując próbę zbudowania „pamięci dialogicznej”. Trzydziestu studentów z Polski, Białorusi i Niemiec przybyło na seminarium, które odbyło się w MDSM Oświęcim w dniach 2.-8.12.2019.

Po wzajemnym zapoznaniu się oraz wymianie oczekiwań i obaw przed seminarium rozpoczęliśmy pracę od wyjaśnienia pojęcia „kultura pamięci”. Zaprosiliśmy studentów do pracy warsztatowej, podczas której w małych grupach analizowali formy świadomej pamięci o Auschwitz, Holokauście i II wojnie światowej oraz reprezentacji historii: ceremonie, dni pamięci, pomniki, muzea, fotografie w ich materialnym, funkcjonalnym i symbolicznym wymiarze (P. Nora Les lieux de mémoire/miejsca pamięci). Pojawiło się przy tym wiele różnic ale także podobieństw między naszymi narodami, które staraliśmy się wyjaśnić. Debatę pogłębił wykład dr. Kuzmy Kozaka z Pracowni Historii w Mińsku na temat różnych koncepcji pamięci kulturowej, począwszy od Jana i Aleidy Assmannów do Pierra Nora. Seminarzyści zastanawiali się wspólnie nad pytaniami: Czy narodowa kultura pamięci utrudnia stosunki transnarodowe? Jak zmienia się kultura pamięci w społeczeństwach wielokulturowych? Czy lepiej pamiętać, czy zapominać? Czy kultura pamięci oznacza koncentrację na przeszłości i przesłania przyszłość? Czy jest niezbędna, aby przewidzieć przyszłość?

Następnie wysłuchaliśmy wykładu dr. Piotra Setkiewicza (Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau) na temat historii założenia KL Auschwitz oraz faz jego rozwoju i ekspansji. Po zapoznaniu się z terenem Miejsca Pamięci Auschwitz-Birkenau w ramach oprowadzania studyjnego pod kierunkiem przewodników muzealnych naszą uwagę i zainteresowanie skupiliśmy na procesie kształtowania pamięci o tych historycznych wydarzeniach po wyzwoleniu i zakończeniu wojny w Polsce. Najważniejsze punkty zwrotne i decyzje w tym procesie przybliżył nam w wykładzie dr Jacek Lachendro z Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau.

Dwa kolejne dni projektu studenci spędzili w Warszawie, gdzie zapoznali się z koncepcjami upamiętnienia historii na przykładzie stałych wystaw w Muzeum Warszawy i Muzeum Polin. Nasza uwaga skierowana była na okres odbudowy Warszawy oraz los polskich i żydowskich mieszkańców na tle instalowanego po 1945 roku w Polsce aparatu władzy komunistycznej. Podczas warsztatów zajmowaliśmy się losem Ocalałych z Powstania Warszawskiego oraz pojęciem „Warszawscy Robinsonowie” (Warsow Robinsons): Dlaczego mieszkańcy miasta decydowali się, żeby zostać i ukrywać się w ruinach pustego miasta? Jak przygotowywali się do tej izolacji? Jakie problemy i wyzwania stały przed tymi ludźmi? Jak sobie z nimi radzili? Jak to możliwe, że ci ludzie przetrwali? Podczas sesji dyskusyjnych w Muzeum Polin dyskutowaliśmy o kształtowaniu pamięci o zamordowanych Polakach żydowskiego pochodzenia oraz roli Muzeum Polin w zachowaniu tej pamięci na tle obecnej polityki historycznej w Polsce.

Mimo różnych oczekiwań udało nam się z trzech różnych grup stworzyć jedną, otwartą na dialog, wspólnotę. Różnorodne, zastosowane podczas seminarium metody pracy, począwszy od wykładów, wycieczek i warsztatów, również w mieszanych narodowo grupach okazały się owocne. W ramach pracy seminaryjnej z uczestnikami pochodzącymi z dawnych krajów okupowanych pojawiają się nierzadko silne emocje. Dla kilku uczestników pierwsza wizyta w Miejscu Pamięci Auschwitz-Birkenau okazała sie katalizatorem takich uczuć. Jednak wspólnie w grupie wszyscy mogli liczyć na niezbędne wsparcie emocjonalne. Kolejne dwa seminaria odbędą się w 2020 roku w Mińsku/Białoruś i w Norymberdze /Niemcy, gdzie przyjrzymy się bliżej białoruskiej i niemieckiej kulturze pamięci.

Partnerami projektu są: Geschichtswerkstatt Leonid Levin der Internationalen Bildungs- und Begegnungsstätte J. Rau, Mińsk/Białoruś, Bayerischer Jugendring, Monachium/Niemcy, Agentur für Bildung – Geschichte, Politik und Medien e.V., Berlin/Niemcy, Katedra Studiów Interkulturowych Europy Środkowo-Wschodniej, Uniwersytet Warszawski/Polska.

Seminarium finansowane ze środków: Polsko-Niemieckiej Współpracy Młodzieży (PNWM), Fundacji Pamięci Ofiar Obozu Zagłady Auschwitz-Birkenau, Stowarzyszenia Wspierającego MDSM Oświęcim (Förderverein für die IJBS Oświęcim/Auschwitz).

Koordynacja projektu w Polsce: Elżbieta Pasternak

Fundusz Neumannów

SZANSA NA STYPENDIUM

XIX edycja konkursu
"Stypendium dla najzdolniejszych"

Wyniki

Regulamin 19.edycji