Podsumowanie cz. 2

Prawa człowieka wczoraj i dziś – Pracować „fair”

W ramach kontynuacji rozpoczętego w marcu w Bad Liebenzell polsko-niemieckiego seminarium dla młodzieży, poświęconego zagadnieniu pracy fair w kontekście współczesnym, uczestnicy projektu – uczniowie liceów ogólnokształcących z Kęt i Sławkowa oraz ich niemieccy partnerzy z gimnazjum w Weil der Stadt - spotkali się ponownie w Oświęcimiu, by tym razem poznać aspekt pracy przymusowej robotników cywilnych oraz więźniów KL Auschwitz.

Program seminarium rozpoczęło spotkanie z Piotrem Dudą, przewodniczącym Komisji Krajowej NSZZ Solidarność, którego celem było przybliżenie młodzieży sposobu i zakresu działania polskich związków zawodowych. Informacje usłyszane w trakcie spotkania pozwoliły młodzieży porównać polskie warunki funkcjonowania związków zawodowych z niemieckimi, poznanymi w trakcie wizyty w DGB w Stuttgarcie (pisaliśmy o tym w 48/2012 numerze „Osi”). Po raz kolejny młodzież przekonała się, jak wielkie znaczenie ma indywidualne i zbiorowe działanie na rzecz poszanowania praw pracowników i przestrzegania prawa pracy. Spotkanie z przewodniczącym Dudą i przeprowadzone po nim przez trenera NSZZ Solidarność, Janusza Zabiegę warsztaty, zakończyły pracę nad współczesnym aspektem pracy fair w kontekście polskim i niemieckim.

Podczas kolejnych dni projektu młodzi Polacy i Niemcy zajmowali się zagadnieniem pracy przymusowej podczas II wojny światowej. Blok ten rozpoczął się od zwiedzania Oświęcimia w historycznym aspekcie życia Żydów i Polaków w mieście przed II wojną światową oraz od wizyty w Centrum Żydowskim, co dało możliwość przybliżenia młodzieży kultury społeczności żydowskiej. Wizyta w Miejscu Pamięci Auschwitz-Birkenau dostarczyła im wiedzy na temat pracy i warunków egzystencji więźniów obozu koncentracyjnego i zagłady. Podczas warsztatów „Poszukiwanie śladów w KL Auschwitz III-Monowice” uczestnicy seminarium poznali zasady funkcjonowania obozu pracy i eksploatacji więźniów przy budowie IG Farben.

Przygotowało to młodzież do bezpośredniego spotkania z pracującymi przymusowo „na rzecz III Rzeszy” Oświęcimianami, panią Haliną Lekacz i panem Eugeniuszem Daczyńskim. Ich wizyta w MDSM dostarczyła wszystkim poza dużą dawka emocji, jakie związane są z bezpośrednią rozmową ze świadkiem zdarzeń – wielu faktów z życia nastolatka w czasie II wojny światowej. Pani Lekacz od 14 roku życia pracowała u rodzin niemieckich, Pan Daczyński jako 17-latek zatrudniony był przy budowie IG Farben. Obie grupy narodowościowe bardzo aktywnie brały udział w tym spotkaniu. Jak sami uczestnicy przyznali, wcześniejsze przygotowanie do tego spotkania uświadomiło i unaoczniło im skalę wykorzystywania oraz warunki egzystencji w obozie pracy i obozie zagłady. Dzięki temu mogli lepiej zrozumieć i przeżyć to, o czym opowiadali świadkowie historii.

W przedostatni dzień warsztatów grupa zwiedzała Kraków pod kątem pracy przymusowej w gettcie, w obozie koncentracyjnym Płaszów i fabryce Schindlera. Wizyta w Krakowie zakończyła się na Rynku Głównym, gdzie grupa poznała kilka ciekawych przykładów pracy przymusowej Żydów. W czasie wolnym uczestnicy zbierali wypowiedzi przypadkowych przechodniów, robili wywiady, zbierali opinie i dodatkowe materiały potrzebne do podsumowania całego seminarium.

Ewaluacja spotkania młodzieży polsko-niemieckiej polegała na stworzeniu gazety, która byłaby relacją z seminarium, swoistym zbiorem emocji i przeżyć uczestników, a także pamiątką z tego nadzwyczajnego spotkania. W tajniki pracy nad gazetą i pisania artykułów wprowadziła młodzież już w pierwszych dniach seminarium dr Alicja Bartuś. Przez kolejne dni trwania seminarium, w przerwach między punktami programu, młodzież ochoczo współpracowała w grupach mieszanych, co nadało seminarium szczególnego znaczenia w sensie spotkania polsko-niemieckiego. W ostatnim dniu nastąpiła prezentacja ostatecznych wyników pracy nad gazetą oraz pełne pozytywnych wzruszeń i emocji pożegnanie grupy z Niemiec. Gazeta jest nie tylko wynikiem udanej współpracy i zaangażowania obu grup, ale także dowodem wspaniałej atmosfery przyjaźni jaką potrafili stworzyć Ci młodzi ludzie.

Podsumowanie cz. 1

Prawa człowieka wczoraj i dziś – Pracować „fair”

W dniach 12-17 marca 2012, w ramach organizowanej od lat przez Międzynarodowy Dom Spotkań Młodzieży w Oświęcimiu oraz Internationales Forum Burg Liebenzell wymiany młodzieży, odbyło się w Bad Liebenzell polsko-niemieckie seminarium poświęcone tematyce praw człowieka dawniej i dziś.

Uczestnikami spotkania byli uczniowie liceów ogólnokształcących z Kęt, Sławkowa i Weil der Stadt. Tym razem zajmowaliśmy się problematyką pracy „fair play” dokonując analizy porównawczej sytuacji w Polsce i w Niemczech.

Naszą pracę rozpoczęliśmy od analizy Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, w szczególności artykułów 2 (Każdy człowiek posiada wszystkie prawa i wolności zawarte w niniejszej Deklaracji, bez względu na jakiekolwiek różnice rasy, koloru, płci, języka, wyznania poglądów politycznych i innych, narodowości, pochodzenia społecznego, majątku, urodzenia lub jakiegokolwiek innego stanu”), 7 („Wszyscy są równi wobec prawa…), 23 pkt.2 (Każdy człowiek, bez względu na jakiekolwiek różnice, ma prawo do równej płacy za równą pracę”) oraz 24 („Każdy człowiek ma prawo do urlopu i wypoczynku), a także Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych, a zwłaszcza artykułami 2, 3, 6, 7, w których państwa strony niniejszego Paktu - w tym również Polska i Niemcy – zobowiązują się zagwarantować „wykonywanie praw bez względu na jakiekolwiek różnice” oraz zapewnić mężczyznom i kobietom „równe prawo do korzystania ze wszystkich praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych wymienionych w Pakcie”, a także uznają prawo każdego człowieka do uzyskania możliwości utrzymania się poprzez „pracę swobodnie wybraną lub przyjętą oraz do awansu w pracy na odpowiednio wyższe stanowiska”. Następnie skonfrontowaliśmy sytuację prawną z rzeczywistością. Utworzyliśmy trzy polsko-niemieckie grupy robocze, z których każda badała inne zagadnienia związane z pojęciem „pracować fair play”: bezrobocie wśród młodych ludzi, równość szans zawodowych oraz „fair trade”, czyli sprawiedliwy handel. Zbierając materiały do prezentacji, którą mieliśmy przedstawić na koniec seminarium, spotkaliśmy się z przedstawicielem ratusza w Bad Liebenzell - Walterem Komendą oraz młodymi Niemcami odbywającymi praktykę w różnych urzędach, aby dowiedzieć się, jak wygląda sytuacja zawodowa pracowników administracji państwowej.

Podczas warsztatów przeprowadzonych w siedzibie Niemieckiego Zrzeszenia Związków Zawodowych (DGB), Wydział Młodzieży w Stuttgarcie przez Sarah Pawlowski i Clemens Heller, zapoznaliśmy się ze struktura związków zawodowych w Niemczech i rolą, jaką odgrywają w obronie praw pracowniczych. To właśnie Wy, młodzi ludzie, jesteście naszą przyszłością, dlatego jest dla nas bardzo ważne, by młoda generacja po zakończeniu edukacji miała szansę na znalezienie dobrej pracy. Ważne jest dla nas również, żeby młodzi ludzie z rodzin imigrantów mieli takie same szanse zawodowe jak Niemcy, a kobiety zarabiały tyle samo, co mężczyźni na równorzędnych stanowiskach - tymi słowami powitała nas wice-przewodnicząca NZZZ w Badenii-Wirtemberdze Marion von Wartenberg.

Sytuację imigrantów w Niemczech poznaliśmy podczas rozmowy z G. Sofuoglu, kierownikiem „Domu 49” w Stuttgarcie, którego zadaniem jest wspieranie imigrantów pochodzenia tureckiego i dbanie o interesy tej grupy społecznej na forum landu.

Przeprowadziliśmy również liczne wywiady z mieszkańcami Bad Liebenzell i Stuttgartu.

Na podstawie zebranego materiału porównaliśmy sytuację pracowników, imigrantów, niepełnosprawnych i kobiet. Wyniki naszej analizy są zatrważające. Mimo zagwarantowanych w ustawach, paktach i konstytucjach praw do równego traktowania, w rzeczywistości nie są one respektowane. Wyzysk pracowników, traktowanie imigrantów jako tanią siłę roboczą, dyskryminowanie niepełnosprawnych i kobiet są na porządku dziennym. Co gorsza, znaczna część społeczeństwa akceptuje tę sytuację i nie przeciwdziała jej.

Wyniki naszej pracy zaprezentowaliśmy w formie telewizyjnej audycji informacyjnej.

Druga część seminarium odbędzie się we wrześniu w Oświęcimiu, gdzie spojrzymy na zagadnienie pracy w kontekście historycznym. Skoncentrujemy się głównie na pracy przymusowej więźniów KL Auschwitz-Birkenau i Auschwitz III-Monowice.

Seminarium zostało zorganizowane we współpracy Międzynarodowego Forum Burg Liebenzell, Międzynarodowego Domu Spotkań Młodzieży w Oświęcimiu oraz Europäische Jugendbildungs- und Jugendbegegnungsstätte w Weimarze.
Koordynatorkami projektu były: G. Gandenberger, O. Onyszkiewicz i K. Zirkel.

Dziękujemy PNWM i BKJ za wsparcie finansowe projektu.

Olga Onyszkiewicz

WYPOWIEDZI UCZESTNIKÓW

Ada

Zadania związane z gromadzeniem informacji potrzebnych do przygotowania prezentacji na wybrany przez grupę temat: spotkanie z przedstawicielami Niemieckiego Zrzeszenia Związków Zawodowych, Wydział Młodzieży, rozmowa z G. Sofuoglu, kierownikiem „Domu 49”, wywiady z mieszkańcami Stuttgartu, rozmowy z pracownikami ratusza, sieci sklepów „Eine Weltladen”, kwiaciarni, banku, baru szybkiej obsługi, zakładu fryzjerskiego w Bad Liebenzell dostarczyły nam wiedzy o warunkach pracy w Niemczech, pozwoliły dostrzec różnice w funkcjonowaniu zakładów pracy w Polsce i Niemczech oraz uświadomiły, jak ważne jest przestrzeganie kodeksu pracy i zasad fair play w relacjach pracodawca-pracownik.

Patrycja

Zapoznanie się z zapisami dotyczącymi kwestii praw człowieka oraz pracownika zawartymi w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka oraz Międzynarodowym Pakcie Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych uświadomiło nam, jak istotna jest znajomość swoich praw, by móc je egzekwować i przeciwdziałać ich łamaniu.

Jarek

Zaskoczyło nas, jak nikła jest znajomość prawa, szczególnie u młodych ludzi. Konsekwencją tego jest brak świadomości przysługujących im praw, wskutek czego stają się ofiarami w relacjach z pracodawcami.

Ada

Uświadomiłam sobie, że nadal bardzo częstym zjawiskiem jest wyzyskiwanie imigrantów i wykorzystywanie ich jako taniej siły roboczej. W trudnej sytuacji są również osoby z niepełnosprawnością fizyczna lub umysłową, gdyż mimo przepisów chroniących tę grupę społeczną, pracownicy nie chcą ich zatrudniać. Odsetek niepełnosprawnych na stanowiskach kierowniczych – zarówno w Polsce jak i w Niemczech – jest znikomy.

Patrycja

Niepokojącym zjawiskiem jest nadal dyskryminacja kobiet, przejawiająca się niższym wynagrodzeniem w porównaniu do mężczyzn, za pracę na tym stanowisku i przy takim samym wykształceniu. Mimo wprowadzenia parytetów odsetek kobiet na wysokich stanowiskach w gospodarce czy polityce jest ciągle niewielki. Zjawisko to dotyczy zarówno kobiet w Polsce jak i w Niemczech.

Mateusz

Praca nad tematem „Zrównanie szans” uświadomiła mi, jak duża jest różnica w zarobkach kobiet i mężczyzn pracujących na równorzędnych stanowiskach w poszczególnych branżach (w Polsce 30%, w Niemczech 22%). Uważam, że jest to bardzo niesprawiedliwe i krzywdzące w stosunku do kobiet. Moim zdaniem społeczeństwo i związki zawodowe powinny bardziej uaktywnić się w przeciwdziałaniu takiej dyskryminacji.

Fundusz Neumannów

SZANSA NA STYPENDIUM

XVIII edycja konkursu
"Stypendium dla najzdolniejszych"

Wyniki