Cena odwagi

Publikacja pokonferencyjna

Przedstawiamy dziesiątą już publikację będącą efektem corocznej konferencji „Auschwitz i Holokaust na tle zbrodni ludobójstwa w XX wieku” odbywającej się w MDSM. Tematyka najnowszego tomu dotyka kwestii odwagi. Do rozważań wprowadza piękny tekst Henryka Grynberga, który opowiada o odwadze swoich rodziców, zwłaszcza matki, podczas II wojny światowej. Książka pod redakcją Alicji Bartuś i Piotra Trojańskiego, zawiera 19 artykułów naukowych. Recenzentkami książki były: prof. Joanna B. Michlic i dr hab. Dorota Sula. Książkę wydano dzięki wsparciu finansowemu Fundacji Pamięci Ofiar Auschwitz-Birkenau oraz Fundacji Róży Luksemburg.

Z recenzji:

Dorota Sula: Przez całe życie stajemy przed wyzwaniami, które wymagają od nas odwagi. Każdy akt odwagi, zwłaszcza przeciwstawianie się złu, ma swoją cenę […]. Czym innym jest jednak odwaga w czasach pokoju i względnej stabilizacji, a czym innym w „świecie do niczego niepodobnym”, w sytuacjach permanentnego zagrożenia, które niesie wojna. Wówczas w sposób szczególny jesteśmy zmuszeni do wzięcia odpowiedzialności za losy bliskich, przyjaciół, sąsiadów, społeczności, a nawet – własnego państwa. […] Właśnie odwaga w czasie wojny stała się przedmiotem refleksji filozofów, historyków, kulturoznawców, pedagogów, socjologów niniejszego tomu. […] Autorzy stawiają wiele ważnych pytań dotyczących człowieka oraz granic i ceny odwagi. […] Prezentowane przykłady pokazują siłę człowieka, którego w momentach ekstremalnych, zagrożenia własnego życia, stać na współczucie, solidarność i niesienie pomocy innym, bardziej potrzebującym. To najlepsze wzory do naśladowania, również dzisiaj.

Joanna Beata Michlic: Ten znakomity zbiór krótkich przejmujących esejów porusza temat „codziennego heroizmu” i przedstawia wiele historycznych przykładów bohaterskich czynów zwykłych ludzi, głównie z okresu II wojny światowej. Obejmuje on tematy tak różnorodne, jak motywy heroizmu, opór cywilny w obozach koncentracyjnych i obozach śmierci, akcje pomocy podejmowane przez grupę oddanych polskich Sprawiedliwych wśród ratujących, akty odwagi żydowskich rodziców i dzieci w ich codziennej walce o przetrwanie, jak również czyny szlachetne tak zwanych dobrych Niemców, działających wbrew rozkazom przełożonym. Książka ta dostarcza także filozoficznych przemyśleń i rozważań na temat natury i wewnętrznych zawiłości „zwykłego heroizmu”. Jest to niezbędną lektura dla nauczycieli, edukatorów, działaczy społecznych i wszystkich osób zainteresowanych ludzkim zachowaniem w warunkach ludobójstwa. Zawiera także wiele refleksji i spostrzeżeń o naturze ludzkiej, szczególnie cennych dla młodego pokolenia, żyjącego w coraz bardziej niespokojnym świecie.

Redakcja naukowa: Alicja Bartuś, Piotr Trojański
Recenzentki: prof. dr Joanna B. Michlic, dr hab. Dorota Sula
Wydawcy: Fundacja na Rzecz MDSM
Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie ISBN 978-83-8084-425-4
Oświęcim 2019

SPIS TREŚCI
Henryk GRYNBERG: Odwaga – jej cena i nagroda

I. MOTYWY ODWAGI

Piotr MADAJCZYK: Rafał Lemkin – źródła determinacji w walce o zapobieganie zbrodni ludobójstwa

Lech M. NIJAKOWSKI: Kręgi obcości. O sprzecznych działaniach w czasie ludobójstwa

Jacek CHROBACZYŃSKI: Cena odwagi. Pomiędzy czasem normalności a nienormalności

Jan WOLEŃSKI: Czy Holokaust jest (nie)przedstawialny?

II. ODWAGA W OBOZACH KONCENTRACYJNYCH

Jacek LACHENDRO: Wybrane przykłady ucieczek z KL Auschwitz

Michał WÓJCIK: Ofiary Holokaustu a odwaga. Czy powstańcom Treblinki wypada być odważnymi?

Przemysław Paweł GRZYBOWSKI: Ludzie śmiechu w obozach koncentracyjnych. Od „Krematoriumboys” po „Wiadomości Häftlingowskie”

Marta GRUDZIŃSKA: Kiedy ceną za odwagę jest ludzkie życie – lekarze zatrudnieni w szpitalach obozowych Majdanka

Agnieszka KŁYS: Sprawiedliwi z Pomieczyna i Luzina. Pomoc więźniom obozu Stutthof

III. ODWAGA W SŁUŻBIE BLIŹNIEMU

Anna KAMIŃSKA-MALANDAIN: Heroizm etyczny Janusza Korczaka w świetle filozofii Emmanuela Lévinasa

Agnieszka WITKOWSKA-KRYCH: Trzeba mieć odwagę spojrzeć prawdzie w oczy. Praca Janusza Korczaka w Głównym Domu Schronienia

Anna CZOCHER: Czy dobroczynność wymagała odwagi? O działaczach Polskiego Komitetu Opiekuńczego Kraków-Miasto w okresie okupacji niemieckiej

Maria CIESIELSKA: Lekarze wykonujący operacje plastyczne i zabiegi likwidujące skutki obrzezania w Warszawie w czasie II wojny światowej

IV. DZIECKO ODWAGĄ PODSZYTE

Robert SZUCHTA: Odwaga małych szmuglerów z warszawskiego getta

Jolanta AMBROSEWICZ-JACOBS: Odwaga wypływająca z miłości. Wybrane studia przypadków dzieci w czasie Zagłady

Monika ZEMŁA: Ratując polskie dzieci. Działalność Kiry i Eugeniusza Banasińskich na rzecz uchodźców polskich w Indiach w czasie II wojny światowej

V. MIĘDZY ODWAGĄ A DEZERCJĄ

Eugeniusz Cezary KRÓL: Odwaga czy intryga? Hans von Herwarth i pakt Ribbentrop–Mołotow

Tomasz CERAN: „Inni Niemcy”. Pozytywne zachowania Niemców w czasie zbrodni pomorskiej w 1939 roku

Piotr CHRUŚCIELSKI: Brak żołnierskiej odwagi? O niemieckich marynarzach z kompanii karnej Kriegsmarine na półwyspie Helskim

Fundusz Neumannów

SZANSA NA STYPENDIUM

XIX edycja konkursu
"Stypendium dla najzdolniejszych"

Wyniki

Regulamin 19.edycji